گیاهان داروئی آرام بخش و معجزه گر

 

از بین گیاهانی که از قدیم به این منظور استفاده می شده اند و امروزه با صنایع داروسازی جدید به فرورده های نوین تبدیل شده اند،می توان گیاهان سنبل الطیب(علف گربه)، رزماری (اکلیل کوهی)، بادرنجبویه(ملیس)، گل ساعتی،نعناع، رازک را نام برد. برای آشنایی بیشتر، در مورد این گیاهان که مصرف بالایی دارند، به طور مختصر شرح داده می شود:
1. گیاه سنبل الطیب با نام فارسی علف گربه و نام علمی valeriana officinalis و نام عمومیvalerian از قدیم به عنوان آرام بخش و برای رفع بی خوابی استفاده می شده است.
قسمت مورد استفاده این گیاه، ریشه های آن است که بوی خاصی دارد و می تواند باعث سرمستی گربه شود، به همین دلیل این گونه نامیده می شود. مصرف سنتی آن به صورت 5 گرم ریشه های له شده و جوشانده است و می توان روزی یک یا دو نوبت از آن مقدار استفاده کرد ولی امروز از این ریشه ها در صنایع داروسازی فراورده هایی به شکل قرص، کپسول و قطره تهیه می شود که می توان به راحتی از آنها استفاده کرد. نکته قابل اهمیت و احتیاط این است که داروهای ساخته شده از این گیاه را نباید به مدت طولانی مصرف کرد و باید پس از دو یا سه هفته مصرف آن برای یک یا دو هفته قطع شود.

2. نام علمی گیاه رزماری که به فارسی به آن اکلیل کوهی گفته می شود،rosmarinos officicnalis و نام عمومی آن در جهان rosmary است. قسمت مورد اسفاده این گیاه برگ های معطر آن است که از قدیم به صورت دم کرده به عنوان آرام بخش مورد استفاده بوده است . امروزه از این گیاه فراورده هایی به اشکال مختلف تهیه می شود که می توان از آنها به راحتی استفاده کرد .مصرف سنتی آن به صورت دم کرده است.برای این کار می توان 5 گرم گیاه را خرد کرد و روی آن یک لیوان آب جوش ریخت و به مدت 20 دقیقه روی بخار قرار داد سپس آن را صاف کرد و نوشید.می توان مصرف این مقدار را دوباره در روز تکرار کرد و بهتر است یک نوبت آن شب ،هنگام خواب است.

3. نام علمی گل ساعتی passiflora incranata و نام عمومی آن passion flower است. قسمت مورد استفاده گیاه گل های آن است که بسیار زیباست. این گیاه از قدیم به عنوان آرام بخش و برای رفع بی خوابی مورد استفاده بوده است. امروزه نیز در صنایع داروسازی از آن فراورده های مختلفی تهیه می کنند. مصرف سنتی آن به صورت دم کرده است و می توان حدود 5 تا 7 گرم از گل های خشک آن را به صورت دم کرده هر روز استفاده کرد نکته مهم و مورد احتیاط این است که فراورده های این گیاه نیز به طور ممتد و طولانی مدت نباید استفاده کرد زیرا آلکالوئیدی در آن وجود دارد که می تواند باعث وابستگی شود بنابراین بهتر است مصرف آن دوره ای باشد و پس از مدتی مصرف قطع و بعد از مدتی دوباره شروع شود.
4. بادرنجبویه را با نام جهانی ملیسmelissa و نام علمی melissa officinalis از خانواده نعناع است و شباهت زیادی به آن دارد. برگ ها که قسمت مورد استفاده هستند،بوی معطر و مطبوعی دارند.از برگ های این گیاه از قدیم به عنوان آرام بخش استفاده می کرده اند. مصرف سنتی آن به صورت دم کرده است، روی 5 گرم برگ خشک گیاه یک لیوان آب جوش بریزید 20 دقیقه روی بخار قرار دهید. سپس آن را صاف کنید و بنوشید. می توان روزی تا 2 نوبت از این مقدار استفاده کرد. بهتر است یک نوبت مصرف آن شب هنگام باشد.

5.نعناع گیاه مشهوری است با نام علمی mentha که حدود 33 گونه دارد. بیشتر این گونه ها به صورت سبزی خوراکی از قدیم مورد استفاده بوده اند. تعدادی از آنها به صورت ادویه در انواع غذاها به عنوان معطر کننده مورد استفاده است. نعناع یکی از پر مصرف ترین گیاهان خوراکی دارویی است و رایحه آن یکی از پرمصرف ترین رایحه ها در صنایع خوراکی ، غذایی، بهداشتی،ماساژ درمانی و دارویی است. دو گونه مهم دارویی آن به نام های نعناع فلفلی با نام علمی mentha piperita و نعناع قمی با نام علمی mentha spicata به ترتیب به نام های عمومی peppermint و sermint در جهان مشهور هستند. نعناع به صورت تازه ، خشک، عصاره، عرق، چای کیسه ای و رایحه رقیق شده مورد استفاده است. یکی از موارد استفاده دارویی آن به عنوان آرام بخش و ضد درد است و به صورت دم کرده، چای کیسه ای و قطره مورد استفاده قرار می گیرد. با توجه به خوراکی بودن گیاه نعناع فراورده های آن برای کودکان و نوزادان بلامانع است.

6.علف چای : این گیاه که به نام های گل راعی، گل هزار چشم و هوفاریقون نیز مشهور است، به نام علمی hypericum perforatum و نام عمومی st.johns'wort در جهان شناخته می شود.
این گیاه از حداقل 2200 سال پیش در نزد بیشتر اقوام و ملل جهان به عنوان ضد افسردگی و آرام بخش مورد استفاده بوده و موثرترین و قوی ترین گیاه آرام بخش و ضد افسردگی در بین گیاهان دارویی است.
تقریبا همه دانشمندان طب سنتی و داروسازی از این گیاه یاد کرده اند و در حال حاضر بیش از 100 کارخانه داروسازی از آن فراورده هایی به صورت قرص، کپسول و قطره تهیه می کنند.
این گیاه همچنین پر مصرف ترین گیاه دارویی آرام بخش در 10 سال اخیر بوده است. با توجه به اثرات گسترده و ایده آل در دهه های اخیر بیش از 10 هزار مقاله در مورد آن به چاپ رسیده که بیشتر آنها از طریق اینترنت برای علاقمندان قابل دسترسی است.
این گیاه و فراورده های مربوط به آن ضد استرس، ضد دلهره و تشویش ، رفع بی خوابی و بد خوابی، ضد درد، رخوت و سستی و آرام بخش است و برای افرادی که این مشکلات را به اضافه عدم تمرکز،افکار واهی گذشته و آینده، زود عصبانی شدن، حالت وسواسی، سر دردهای معمولی و میگرنی، دلشوره های بی مورد و خمودی و سرد مزاجی دارند، مفید است. یکی دیگر از آثار این دارو که محققان ایرانی آن را اثبات کردند،تسکین وزوز گوش است.
این گیاه و فراورده های مربوط به آن عوارض جانبی هم دارد ولی این عوارض ضعیف و گذرا هستند. طبق آماری که در مقاله های خارجی ارائه شده،درصد عوارض جانبی این گیاه در افراد به حدود 4/2 درصد می رسد که از بعضی عوارض مواد خوراکی کمتر است.
عوارض جدی نیستند و گذرا هستند. یکی از ویژگی های گستردگی مصرف این گیاه عدم یا ناچیز بودن عوارض جانبی آن نسبت به گیاهان دیگر است. خوشبختانه از 14 سال قبل، صنایع داروسازی ایران قطره ای به شکل صنعتی از این گیاه تهیه کرده و فراورده هایی به افتخار نام ایران hypiran و با استفاده از نام گیاه hypericum تولید کرده که از مصرف و موفقیت بالایی برخوردار است.



تایپ شده از مجله پیام سلامتی به قلم:دکتر محمد حسین صالحی استاد دانشگاه تهران

 

 

منبع: تالار گفتمان گیاهخواران_انجمن سلامت و خانواده

/ 0 نظر / 16 بازدید